Łaska jest pierwsza

sobota, 2 lipca 2016 Łaska jest pierwsza

"Św. Jan Paweł II wielokrotnie wzywał nas do tego, byśmy byli ludźmi prawego sumienia. Z tego wynika, na odwrót, że można być także człowiekiem, którego sumienie jest nieprawe, zagłuszone, źle oceniające daną sytuację. Aby nie narazić się na taką sytuację, trzeba podjąć wielkie zadanie kształtowania własnego sumienia" - mówi abp Marek Jędraszewski.

 

Alicja Dołowska: – Prefekt Kongregacji Nauki Wiary kard. Gerhard Ludwig Müller uciął spekulacje co do odczytania adhortacji „Amoris laetitia” papieża Franciszka w kwestii Komunii św. dla rozwodników.

Abp Marek Jędraszewski: – W adhortacji tej nie ma przecież mowy o tym, że można udzielać Komunii św. osobom, które po rozpadzie pierwszego małżeństwa żyją w powtórnym związku, częstokroć nawet z punktu widzenia prawa świeckiego nieformalnym. Kościół nie może zmieniać prawa Bożego. Małżeństwo zawarte przed Bogiem jest sakramentem. Kard. Gerhard Müller postawił kropkę nad i, przestrzegając przed błędną interpretacją adhortacji. Wyjaśnił też, że zawarty w niej przypis 351, w którym jest mowa o „pomocy sakramentów”, odnosi się ogólnie do obiektywnej sytuacji grzechu, a nie do konkretnego przypadku osób rozwiedzionych i żyjących w nowym związku. Podkreślił, że jeśli papież Franciszek chciałby zmienić tę zasadę, powiedziałby to jasno i podałby powody. Dlatego też spekulacje, które pojawiły się na ten temat, są ewidentnym nadużyciem.

– Rozwodnicy pozostają zatem bez Komunii św.

– W jednym z wywiadów kard. Müller jasno stwierdził, że aby móc przystąpić do Komunii św., trzeba znajdować się w stanie łaski uświęcającej. Nie wolno przystępować do Komunii św., będąc w stanie grzechu ciężkiego. Ta zasada jest prawem Bożym i ona też odnosi się do osób, które po rozwodzie żyją w ponownych związkach. Przecież one znajdują się właśnie w sytuacji grzechu – i to grzechu ciężkiego, który ma wymiar publiczny. To prawda, że papież Franciszek wzywa w adhortacji „Amoris laetitia” do tego, aby kapłani w swej praktyce duszpasterskiej starali się zbliżyć do życia w Kościele te osoby, które znajdują się w sytuacji nieregularnej. Aby ich nie odrzucać, aby na tyle, na ile można, włączać je w życie wspólnoty parafialnej. Jednakże bynajmniej nie oznacza to przyzwolenia na ich przystępowanie do sakramentu Eucharystii.

– Adhortacja ta nabiera szczególnego sensu w kontekście jubileuszowego Roku Świętego Miłosierdzia. Papież mówi, że „w czasach relacji burzliwych i płytkich” (por. AL 28) zapomina się o czułości. Że owocami miłości są ponadto miłosierdzie i przebaczenie.

– A czy prawdziwa miłość może być inna? Z samej swej istoty musi być ona pełna wrażliwości i zatroskania o drugiego człowieka, bezinteresowna, gotowa do ofiar, nawet do oddania życia za drugiego. Autentyczna miłość łączy się z odpowiedzialnością, tak jak miłosierdzie ze sprawiedliwością. Jest rzeczą znamienną, że Ojciec Święty, pisząc o tak koniecznej czułości w relacjach małżeńskich i rodzinnych, równocześnie ucieka przed tanim sentymentalizmem. Stawiając przed nami ikonę Rodziny z Nazaretu, która w najpiękniejszy sposób tworzyła komunię osób na wzór Trójcy Świętej (por. AL 29), Papież jednocześnie wskazuje na to, że życie Świętej Rodziny łączyło się nie tylko „z jej codziennym trudem”, ale także „z koszmarem, kiedy musiała znosić niezrozumiałą przemoc Heroda” (AL 30).

– Czyli Ksiądz Arcybiskup mówi, że nie ma lekko.

– Ale też sam Pan Jezus nikomu nie obiecał życia łatwego, lekkiego i przyjemnego. Przeciwnie, wyraźnie mówił do swoich uczniów: „Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje” (Mt 16, 24). Co więcej, dodał jeszcze, niejako z góry wykluczając wszelkie możliwości jakichkolwiek nadinterpretacji: „Kto nie bierze swego krzyża, a idzie za Mną, nie jest Mnie godzien” (Mt 10, 38). Dodajmy, że w Jego czasach takie stwierdzenia musiały brzmieć dużo bardziej radykalnie niż dziś. My jesteśmy do znaku krzyża już przyzwyczajeni, wrósł on przecież w naszą kulturę, od prawie dwóch tysięcy lat pojmowany jest jako symbol zwycięskiej, zbawczej miłości Chrystusa wobec nas. Tymczasem krzyż był wtedy przerażającą szubienicą, z którą łączyła się pełna ogromnych cierpień poniżająca śmierć, która ogołacała skazańca z jego osobowej godności. Wbrew temu dość powszechnemu doświadczeniu, bo przecież niejeden ówczesny człowiek mógł być osobistym świadkiem czyjegoś umierania na krzyżu, Chrystus mówił: weźcie krzyż na siebie! Jednocześnie dodawał: „Jarzmo moje jest słodkie, a moje brzemię lekkie” (Mt 11, 30). Taka właśnie jest Ewangelia! Jeśli ktoś konsekwentnie zacznie żyć według jej wskazań, szybko się przekona, że daje ona wewnętrzną radość i pokój, które sprawiają, że ciężar zawartych w niej przykazań miłości Boga i miłości bliźniego przestaje uwierać, owszem, daje błogosławione dla wszystkich owoce.

– Papież Franciszek mówi o kapłanach: „Z trudem dajemy też miejsce dla sumienia wiernych, którzy pośród swoich ograniczeń często odpowiadają najlepiej, jak potrafią, na Ewangelię i mogą rozwijać swoje własne rozeznanie w sytuacji, gdy wszystkie systemy upadają. Jesteśmy powołani do kształtowania sumień, nie zaś domagania się, by je zastępować” (AL 37).

– Św. Jan Paweł II wielokrotnie wzywał nas do tego, byśmy byli ludźmi prawego sumienia. Z tego wynika, na odwrót, że można być także człowiekiem, którego sumienie jest nieprawe, zagłuszone, źle oceniające daną sytuację. Aby nie narazić się na taką sytuację, trzeba podjąć wielkie zadanie kształtowania własnego sumienia. W przypadku kapłanów – do ich niezwykle odpowiedzialnych powinności należy kształtowanie sumień tych osób, które znalazły się w zasięgu ich działalności duszpasterskiej, także poprzez konfesjonał. W żadnym wszakże razie kapłan nie może zastępować sumienia swego penitenta. Ma je tylko – i aż! – właściwie kształtować. A właściwie ukształtowane sumienie to takie, które potrafi zastosować obiektywne prawo moralne, zwłaszcza wynikające z prawa naturalnego czy z Dekalogu, do konkretnej sytuacji, w której znajduje się dana osoba. Sumienie ma przy tym charakter imperatywny, to znaczy, że człowiek powinien zgodnie z nim postępować. Jednakże, jak pisze Jan Paweł II w encyklice „Veritatis splendor”, „sąd sumienia nie ustanawia prawa, ale poświadcza autorytet prawa naturalnego i praktycznego rozumu w odniesieniu do najwyższego dobra, które pociąga człowieka, tak że przyjmuje on jego przykazania: «Sumienie nie jest więc autonomicznym i wyłącznym źródłem stanowienia o tym, co dobre i złe; głęboko natomiast jest w nie wpisana zasada posłuszeństwa względem normy obiektywnej, która uzasadnia i warunkuje słuszność jego rozstrzygnięć nakazami i zakazami, leżącymi u podstaw ludzkiego postępowania»” (VS 60).

– Papież Franciszek naucza, że kapłan powinien oceniać nie tylko grzech, ale również okoliczności i przyczyny jego powstania.

– Tak było zawsze...

– ...ale rodzi się pytanie: czy kapłan w konfesjonale jest w stanie „zważyć” sumienie osoby, która się spowiada? Rezygnacja ze spowiedzi jest przez wiele osób motywowana przeświadczeniem, że to niemożliwe. Ocenić może tylko Bóg.

– Kapłan musi rozeznać, z jakiego rodzaju grzechem przychodzi penitent do konfesjonału i na ile on sam jest w stanie zrozumieć zło swojego grzechu. Niewątpliwie jednak zarówno penitent, jak i spowiednik stają wobec „mysterium iniquitatis” – tajemnicy zła. Przecież czasem nie jesteśmy w stanie do końca zrozumieć samych siebie. Zdając sobie sprawę ze złego postępowania, przyznając i wyznając, że wyrządziliśmy jakieś zło, nie zawsze potrafimy pojąć, dlaczego tak postąpiliśmy. Tym trudniej zrozumieć motywy złego postępowania w przypadku innych osób. Dlatego sytuacja, w której człowiek wyznaje winy, wymaga ze strony spowiednika ogromnej delikatności i pozostawienia pewnych spraw samemu Panu Bogu. Penitent mówi: popełniłem takie a takie zło i bardzo z tego powodu żałuję. A ksiądz – wcale grzechu nie usprawiedliwiając – powinien człowieka, który przyszedł do konfesjonału i już tym samym przyznał się do wyrządzonego przez siebie zła, doprowadzić do autentycznego nawrócenia. Dzięki Chrystusowi i Jego łasce powinien umocnić go w dobru, zgodnie ze słowami, które niegdyś Pan Jezus skierował do kobiety cudzołożnej: „Idź, a od tej chwili już nie grzesz!” (J 8, 11).

– Jak zatem zrozumieć fakt, że na Zachodzie konfesjonały są puste albo zostały wyniesione z kościołów?

– To wynik kryzysu, który nastąpił na skutek złej interpretacji nauki Soboru Watykańskiego II. Akurat w tym samym czasie przyszła rewolucja 1968 r. Jednym z jej haseł było: „Zabrania się zabraniać!”. Zabrania się zabraniać w imię absolutnej wolności człowieka. Tymczasem większość przykazań Dekalogu – poza trzecim i czwartym – ma postać zakazów. Pojawili się więc autorzy, którzy próbowali uzasadnić tezę, że Dekalog sprzeciwia się wolności człowieka. W konsekwencji, ponieważ zazwyczaj spowiadamy się z czynów będących następstwem przekroczenia Dziesięciu przykazań Bożych, również sama spowiedź w konfesjonale zaczęła się jawić jako coś, co uwłacza tej wolności. Rewolucja 1968 r. odrzuciła także istnienie obiektywnej prawdy o dobru. Odtąd sam człowiek miał decydować o tym, co jest dobre, a co złe. Tym samym odrzucono istnienie grzechu. Jeśli zaś nie ma grzechu, to jaki jest jeszcze sens spowiedzi? W konsekwencji konfesjonały przestały już być potrzebne, niekiedy wręcz je z kościołów wynoszono. Jest jednak rzeczą dającą wiele do myślenia, że jeśli jakiś polski ksiądz pragnie pracować duszpastersko na Zachodzie w duchu zdrowej doktryny Kościoła i przywróci w kościele konfesjonał, to bardzo szybko ustawią się przed nim kolejki ludzi. Niestety, miejscowi księża nie bardzo chcą dostrzec w tym zjawisku coś pozytywnego. Przeciwnie, często widzą w nim próbę narzucania „archaicznej, ludowej religijności”, która sprzeciwia się ideom otwartości i postępu.

– W adhortacji „Amoris laetitia” Franciszek uderza się w piersi: „Nie wsparliśmy dostatecznie młodych małżeństw w pierwszych latach ich wspólnego życia. (...) Niekiedy przedstawialiśmy ideał teologiczny małżeństwa zbyt abstrakcyjny, skonstruowany niemal sztucznie, daleki od konkretnej sytuacji i rzeczywistych możliwości rodzin takich, jakie są. Ta nadmierna idealizacja, zwłaszcza gdy nie obudziliśmy ufności w działanie łaski, nie pozwoliła na to, aby małżeństwo było bardziej pożądane i atrakcyjne, ale wręcz przeciwnie” (AL 36).

– Zapewne w różnych Kościołach różnie pod tym względem bywało i bywa. Wiele zależy od przygotowania do małżeństwa. U nas, w Polsce, duszpasterstwo rodzin ma już długą tradycję i zapewne dużo dobrego w tym obszarze się dzieje. Co oczywiście nie zwalnia nas z pytania: dlaczego jest tak duża i do tego ciągle rosnąca liczba rozwodów? Być może należy jeszcze inaczej opracować cały duszpasterski program przygotowania do małżeństwa... Papież pisze o idealizowaniu instytucji małżeństwa przez kapłanów. Ideał ma to do siebie, że owszem, jest wspaniały, ale niemożliwy do osiągnięcia. A więc już w punkcie wyjścia zniechęca się do jego realizacji. Nie chodzi zatem o to, aby idealizować obraz małżeństwa, ale o to, aby ukazać jego Boży zamysł i jego najważniejsze cele. Małżeństwo jest drogą dla zdecydowanej większości kobiet i mężczyzn. Łączą się oni ze sobą w trwałe związki, aby ubogaceni Bożym błogosławieństwem otrzymanym w chwili zawarcia sakramentu małżeństwa pomagali sobie nawzajem w drodze do nieba. Trzeba zatem wyraźnie mówić: małżeństwo jest czymś pięknym i świętym, choć na pewno również czymś trudnym. Każdego dnia domaga się potwierdzania poprzez wierność wobec współmałżonka i wobec Boga. Duszpasterze powinni zatem nie tylko wiele uwagi przywiązywać do właściwego przygotowania młodych ludzi do małżeństwa, ale także powinni być gotowi, aby im w małżeńskiej drodze towarzyszyć i wspierać ich. Powinni pomagać zwłaszcza tym młodym małżeństwom, które pod wpływem pierwszych trudności narażone są na rozpad.

– Papież Franciszek w swojej adhortacji stwierdza również: „Przez długi czas byliśmy przekonani, że jedynie kładąc nacisk na kwestie doktrynalne, bioetyczne i moralne, nie pobudzając do otwartości na łaskę, dostatecznie wsparliśmy rodziny” (AL 37). Powtarza się sprawa łaski, o której zbyt mało małżonkowie wiedzą.

– To jest niezwykle trafne spostrzeżenie. Łaska jest przecież pierwsza. W jej odrzuceniu kryje się herezja pelagianizmu, która zakłada, że właściwie zbawimy się sami, wystarczy jedynie wiedzieć, jak należy postępować. W gruncie rzeczy zbawienie przyniesione nam przez Chrystusa jest niepotrzebne. Herezja ta była rozpowszechniona w IV i V wieku, zdecydowanie zwalczał ją św. Augustyn, przyznając pierwszeństwo łasce Bożej. Dlatego Papież zwraca uwagę na to, że nie wystarczy młodym ludziom przekazywać same tylko zasady doktrynalne, moralne i bioetyczne odnoszące się do życia małżeńskiego. Trzeba ich nauczyć żyć we współpracy z łaską Bożą – dzień po dniu, godzina po godzinie. Takie życie, polegające na permanentnym otwarciu się na nią, zaczyna się od codziennej modlitwy. Dobre przygotowanie do małżeństwa powinno zawierać w sobie również nauczanie dotyczące modlitwy, która powinna stać się dla chrześcijan czymś tak niezbędnym jak powietrze. Bez niego nie można żyć, bez niej nie można być prawdziwym uczniem Chrystusa i Bożym dzieckiem.

– Prowadzi Ksiądz Arcybiskup rozmowy z wiernymi podczas cyklicznych „Dialogów w katedrze”. Przedostatnie dialogi dotyczyły kwestii „Kościół wobec małżeństw osób rozwiedzionych”. Jednej z kobiet, będącej w trakcie rozwodu, która zakochała się ponownie w innym mężczyźnie, Ksiądz Arcybiskup bardzo jasno określił perspektywę życia, jakie ją czeka, gdy zawrze nowy związek. Zabrzmiało to surowo w świetle tych interpretacji adhortacji „Amoris laetitia”, które chcą „zmiękczyć” przekaz papieża Franciszka...

– Dokładnie pytanie tej kobiety brzmiało następująco: „Co mam robić? Jestem w trakcie rozwodu. Poprzednie małżeństwo uważam za rozdział zamknięty. Poznałam teraz mężczyznę, czuję, że go kocham. Czy mam się z nim związać, czy żyć do końca sama? Wiem, że życie w permanentnym grzechu to bycie niejako poza nawiasem Kościoła: spowiedź, Komunia. Co zrobić? Czuję ból w sercu”. Proszę zauważyć, że ta kobieta doskonale wiedziała, że zawarcie związku cywilnego z nowym mężczyzną wprowadzi ją w permanentny konflikt sumienia i uniemożliwi jej korzystanie z sakramentów. Czy mogłem jej powiedzieć, że jej miłość do nowego mężczyzny jest ważniejsza od ciągłego życia w grzechu? Że da jej szczęście? Przecież mówiąc tak, niezmiernie bym ją skrzywdził! Odpowiedź musiała być zatem tylko jedna – bynajmniej nie surowa, ale stanowcza i jednoznaczna: nie wolno jej wchodzić w nowy związek! Wymaga to, oczywiście, niemałego wysiłku, swoistego zaparcia się siebie, do którego wzywał nas Pan Jezus (por. Mt 16, 24). Lepiej jest jednak żyć w samotności, ale równocześnie w łasce Bożej. Tylko taka perspektywa daje nadzieję osiągnięcia zbawienia wiecznego.

Autor: Rozmawia Alicja Dołowska
Źródło: Niedziela

KOMENTARZE

  • teresa

    3 lipca 2016, 18:07 " aby móc przystąpić do Komunii św., trzeba znajdować się w stanie łaski uświęcającej. Nie wolno przystępować do Komunii św., będąc w stanie grzechu ciężkiego. Ta zasada jest prawem Bożym i ona też odnosi się do osób, które po rozwodzie żyją w ponownych związkach. " Ta zasada odnosi się także do księży ,którym ciężko jest zachować celibat,dlatego tak przerażające są przypadki podwójnego życia prowadzone przez niektórych z nich.

zostaw komentarz